روش های جدید کنترل آفلاتوکسین در خوراک دام و طیور

چکیده

با توجه به افزایش تولیدات کشاورزی و دامی جهت تأمین نیاز جمعیت رو به افزایش جهان و گرم شدن تدریجی زمین از سال 1880 ميلادي به ميزان 85/0 درجه سانتيxadگراد و در صد سال اخیر در حدود 74/0 درجه سانتيxadگراد، شیوع کپکxadها و قارچxadهای تولیدکننده سموم گیاهی و یا مایکوتوکسینها افزایش یافته است. آفلاتوکسینxadها بوسیله بیشتر از 5 گونه قارچ آسپرژیلوس در مواد اولیه خوراک دام و طیور نظیر انواع غلات(ذرت و گندم)، بقولات و محصولات فرعی کشاورزی در داخل و در انواع کنجالهxadهای وارداتی مشاهده میxadشود. خوراکxadهای حاوی مواد سمی نظیر مایکوتوکسینxadها بر عملکرد و تولید مثل دام ها و طیور اثرات منفی میxadگذارند و مصرف محصولات آنها نظیر شیر، تخم مرغ و گوشت سلامتی انسانxadها را تهدید میxadکنند. از طرفی وجود رطوبت و گرما از عوامل تحریک کننده رشد قارچxadهای مولّد آفلاتوکسین در هنگام حمل و نقل دریایی توسط کشتیxadهای تجاری و در انبارمانی خوراکxadهای وارداتی در مناطق گرمسیر می باشند. امروزه سموم آفلاتوکسین و فوزاریوم از قبیل زیرالنون، ومیتوکسین (دی اکسی نیوالنول) در خوراکهای دامی و انسانی افزایش یافته است. مقادیرحد مجاز آفلاتوکسین در خوراک ها، به دلیل شناخت بیشتر اثرات مضر آن بر انسان و دامها هرساله تغییر میxadکند. بطور کلی آفلاتوکسینها تحت شرایط خشک و گرم شایعتر هستند. در حالیکه سموم فوزاریوم تحت شرایط مرطوب و خنک فراوانتر می باشند. گوسفندان مقادیر قابل توجهی از آفلاتوکسین مصرف شده را با کمترین آسیب به کبد از طریق ادرار دفع میکنند. بنابراین به مسمومیت آفلاتوکسین حسّاسیت کمتری دارند. دامهای مسن در مقایسه با دامهای جوانxadتر به مسمومیت مایکوتوکسینها کمتر حسّاس هستند. از بین 18 نوع آفلاتوکسین، 11 نوع آن به نامxadهای B1,B2,G1,G2 و Q1از قارچxadهای آسپرژیلوس و M1,M2,M4 در شیر و انواع فومونیسین(B3 و B1,B2) حاصل از قارچxadهای فوزاریوم به دلیل مقاومت زیاد در برابر شرایط اسیدی و حرارت و هم چنین سرطان زابودن آنها، مورد توجه محققّین و کارشناسان تغذیه دام و طیور قرار گرفتهxadاند. بدیهی است استفاده از روشxadهای موجود فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی جهت کنترل و مهار آفلاتوکسینxadها نباید سبب گرانترشدن خوراک، افزایش رطوبت (به دلیل رشد قارچxadها) و تغییر ماهیّت فیزیکی و شیمیایی خوراکxadها علیxadالخصوص طعم و مزه و یا تخریب اسیدهای آمینه، پروتئینxadها و سایر ترکیبات مغذّی آنهاxad شود. بر اساس استاندارد اتحادیه اروپا حداکثر حد مجاز آفلاتوکسین B1 در خوراک دام و علوفه ها 5 (ppb) و در شیر مایع و ماست 05/0 (ppb) و پنیر 25/0 (ppb) تعیین شده است. بهترين روش براي مبارزه و جلوگيري از رشد قارچهاي توليد کننده سَم آفلاتوکسين براي حفظ سلامتي دام و انسان، مبارزه پيشگيرانه و نگهداري خوراکها در محيط خشک، کم رطوبت با تهويه مناسب و خنکxadسازي دائم محل نگهداري خوراکها و تغذيه سريع آنها در کمتر از 10 روز به دامهاي پرورشي است.

کلمات کلیدی:کنترل آفلاتوکسین- قارچ ها- خوراک دام و طیور- شیر.

The new controlling methods of aflatoxins in animal and poultry feedstuffs

MV.Tokasi^1*, Ali.Madahian², M.Ehsani³, S.M.Syeed moumen⁴

1, 3 ,4:MS.C and Faculty Member of Animal Science Research Department, Kerman Agriculture and Natural Resources Research Center. AREEO. Kerman. Iran.

2:Agriculture Sciences Group .Payam noor University .Iran

Abstract:

Aflatoxins is produced from 5 Aspergillum’s fungi in animal &poultry feeds (grain, cereals and agricultural by-products such as oil seed’s meals).in other words heat and humidity is essential for fungous growing in commercial ships and storing animal and poultry feed in tropical region. B1, B2, G1, G2 and M1, M2 and the other aflatoxins are very important because resistance for acidic position, temperature and carcinogenic symptoms from 18 kind. Using of physical, chemical and biological controlling methods is not effect on cost, water increasing and is not change feedstuff’s flavor& taste and not destroyed amino acids and nutrients compositions.

Key Words: Feedstuff, Aflatoxin Control, fungi, Milk.